ad

lounge

« Wtf... | Main | De toekomst van persfotografie? »

Werk ik gratis?

Er zijn een paar belangrijke blogposts verschenen de laatste weken. Chase Jarvis schrijft over 'gratis fotograferen', Strobist post erover, en er volgen antwoorden. Terwijl in eigen land verklaart een journalist van de Standaard bloggers loosers 'want die werken voor niets' en terwijl ontslaat zijn baas een handvol fotografen, want hij gelooft in gratis beeldmateriaal. Hij betaalt nog een lousy 16 euro per foto.

Chase heeft gelijk als hij stelt dat verschillende bedrijven gratis werken.
Grote reclamecampagnes voor het goeie doel worden volledig gratis uitgewerkt door grote bureaus die er de creativiteit van hun medewerkers op los kunnen laten. De fotografen zien ook het potentieel en kunnen zich ook eens laten gaan. Ten goede, want die creativiteit wordt wel eens de grond ingeduwd door de andere minder snel tevreden en vaak klassiekere klanten.

Gratis heeft altijd al bestaan. Kijk naar de fantastische inzet van de GentBloggers. Ook volledig gratis en met schitterende resultaten. Kijk naar jezelf, als je als vriendendienst een aantal dingen doet die je anders wellicht voor redelijk wat geld had kunnen doen.

Gratis zit, wat mij betreft, wel gebonden aan een aantal zaken.
Assignments zijn, wat mij betreft, nooit 'for free'. Als je dit begint te doen, dan ondermijn je de markt, die van jezelf en die van talloze andere professionals.
De belangrijkste uitzonderingen daarop zijn de 'goeie doelen', die vaak simpelweg het budget niet hebben.
In dat geval sta ik er wel steeds op dat mijn onkosten vergoed worden. Het kan niet de bedoeling zijn dat ik bovenop het gratis werk nog eens betaal voor het werk dat ik zelf heb gedaan.
Interessant is hier dat je vaak nog je ding kan doen, en creativiteit vaak vrij is.

Zo maakte ik in het verleden een website voor een Palestijnse NGO, en fotografeerde ik voor een Chinees magazine dat iets deed rond BreastCancer. (Hun Chinese vergoeding was wellicht redelijk naar Chinese maatstaven, maar onrealistisch naar Europese :) )

Een ander gratis zijn de 'vriendendiensten': de trouw voor de beste vriendin, de website voor de vzw van de nonkel, of het bedrijf van de schoonpa.
In de mate van het mogelijke maak je van die dingen toch een 'bijna-gratis'.
Als zelfstandige is er immers een basis-stelregel: je eerste klanten zijn family, friends & fools.
Zij zijn degenen die in je geloven en je je eerste jobs geven, die je toelaten om te groeien.
Je kan vaak een win-win situatie creëren: zij willen graag iets goedkoop, en jij wil graag die eerste jobs.

In het verleden deed ik af en toe dergelijke dingen. Ook vandaag nog durf ik eens goedkoper gaan voor die 'naasten'.
Vaak zijn het immers projecten waar ik mijn vrijheid in kwijt kan en ongegeneerd dingen kan voorstellen.
Echt gratis doe ik het niet meer.

Het belangrijkste gratis is dat wat je doet voor jezelf.
En als je dat kan koppelen aan een manier om dat talent tentoon te spreiden, dan doe je daar goed aan.
Ik ben ervan overtuigd dat dit de beste manier is om jezelf te promoten: door je eigen werk te tonen (en dus ook te maken). En I admit, ik maak er te weinig momenteel.
Je toont wat je kan en wat je graag doet en dat is de beste manier om je te profileren, om zo de jobs te pakken te krijgen die je graag doet.
Waarbij gratis is wat je toont via bepaalde kanalen, en not for free hetgene is wat je, door enthousiastelingen die gebeten zijn door jouw werk, aangeboden krijgt.

Een goed voorbeeld daarvan is fotograferen voor een eigen project, en dat via een website verspreiden. Niet-commercieel. Bv. via een GentBlogt, of je eigen portfolio, via zoveel mogelijk andere kanalen die je kunnen oppikken. Zodra dit commercieel wordt, met name iemand verdient er geld aan, vind ik dat je moet kunnen geld maken van je product.

Zo fotografeerde ik jaren geleden voor een project de sluiting van Renault in Vilvoorde, en toen een paar maanden later ik gevraagd werd of ik enkele foto's wou gepubliceerd zien in een boek, kreeg ik hiervoor geld. Niet zoveel als ik in opdracht zou gewerkt hebben, maar toch een niet onaangenaam bedrag voor een project dat ik uitermate graag gedaan heb.

Hetzelfde herhaalde zich met mijn eindwerk met foto's uit de vrouwengevangenis. De Standaard Magazine publiceerde die een jaar later, en ook hiervoor ontving ik een (kleine) vergoeding.
Maar logisch ook: enkele paginagrote foto's verschenen in de bijlage.

Ik vermoed dat Bruno, Pietel, en een paar anderen zo ook werk te pakken krijgen.

Gratis werkt, als je het goed aanpakt.

Misschien nog interessant om te vermelden: ik gebruik slechts af en toe een creative commons license, hoewel ik daar ongelooflijk voor ben.
Blijkbaar verstaan maar weinig mensen het idee van creative commons, en komt het over alsof men je beeldmateriaal roekeloos kan gebruiken overal.
Ik heb geen probleem dat mensen mijn beelden gebruiken voor een blogpost. en ik was een van de eersten om te steigeren toen ik hoorde dat SOFAM Google zou aanklagen voor onrechtmatig gebruik van beeldmateriaal.
De meeste van mijn bezoekers komen immers zo op mijn site terecht, en 'ontdekken' me.
Maar ik haal graag het vb aan van de Gazet van Antwerpen die destijds het leuke idee had om getagde foto's uit een flickrstream te halen, en op die pagina's google ads te plaatsen (naast hun eigen content). Dat is vanzelfsprekend de copyright schending: zij verdienden geld met creative commons licended materiaal. Fout...
Een groot copyright teken maakt dan wel veel duidelijk...

Verder heb ik weinig problemen met het opnieuw gebruiken van mijn beeldmateriaal. En daarmee bedoel ik: als ik een opdracht heb voor een bedrijf, dan stipuleer ik niet dat ze bij ander gebruik dan vooropgesteld ze me nog een fee moeten betalen. Het enigste wat ik echt stipuleer is dat ze de beelden niet mogen doorverkopen.
Ik vind het perfect normaal dat als er een deftig bedrag is betaald voor de opdracht, ze dit beeld later opnieuw kunnen gebruiken, zij hebben er immers voor betaald.
Indien er uitzonderlijke dingen mee gebeuren (zoals bijv. het maken van een ongelooflijk fotoboek) zonder dat daar initieel sprake van was, dan zou ik dat wel als een probleem kunnen gaan zien (Dit kan je ook gaan beschouwen als het 'verkopen van beelden' vind ik.
Edoch zoiets gebeurt zelden.
Deze mentaliteit is geheel anders dan in de pers, waar je aanvankelijk weinig betaald wordt, en telkens het beeld opnieuw gepubliceerd wordt je opnieuw geld krijgt. In commerciële opdrachten ligt je prijs vaak gewoon hoger.

Doet u het soms gratis? En if so, onder welke voorwaarden?

Deze artikels mbt dit onderwerp vond ik uitermate boeiend:
http://www.editorialphoto.com/articles/doug_menuez/
http://photobusinessforum.blogspot.com/2007/02/how-to-do-it-without-ruining-it-for.html

Posted on December 9, 2008

Digg this   |    Add to Delicious   |   Technorati reactions   |   Permalink   |    Comments (3)